TA ΔIATHPHTEA ΣTO HPAKΛEIO

Στη Loggia

Την εποχή της Βενετοκρατίας τα πολιτικά και κοινωνικά ήθη χρειάζονταν ένα δημόσιο οικοδόμημα για να συνέρχονται σε αυτό οι ευγενείς, οι άρχοντες, οι φεουδάρχες, να συσκέπτονται και να αποφασίζουν για διάφορα ζητήματα που αφορούσαν την πολιτεία, την οικονομική και την εμπορική ζωή του τόπου αλλά και τους ίδιους, για να περνούν τις ελεύθερες ώρες τους συζητώντας και κυβοπαίζοντας. Ήταν είδος Επιμελητηρίου και Λέσχης με τη σημερινή έννοια.

lotzia1.jpg (19407 bytes)

lotzia2.jpg (19736 bytes)

Το είδος αυτό του δημοσίου οικοδομηματος υπήρχε σε κάθε πόλη της βενετικής κυριαρχίας και η ύπαρξή του στη νέα αποικία αναφέρεται από τα πρώτα χρόνια της εγκατάστασής τους στην Κρήτη, το 1269.
Το 1325 οι ευγενείς και φεουδάρχες του Χάντακα ζήτησαν απο τη Βενετία να τους παραχωρηθεί οικόπεδο, κοντά στην πλατεία για να χτίσουν νέα λότζα επειδή η υπάρχουσα "ήταν εκτεθειμένη στους ανέμους". Η αίτηση έγινε δεκτή και παραχωρήθηκε οικόπεδο στην πλατεία όπου οικοδομήθηκε η δεύτερη λότζα.
Το 1415 επισκέφθηκε το Χάντακα ο Μπουοντελμόντι και η λότζα που είδε, σύμφωνα με τα μέχρι στιγμής στοιχεία, ήταν απέναντι απο τη σημερινή. Αυτό το βεβαιώνει και ένα σχεδιάγραμμα της οπλοθήκης και της σημερινής λότζας που γράφει στην απέναντι πλευρά του δρόμου: qui Ž la loggia vecchia.Δηλαδή: εδώ είναι η παλαιά λότζα.
Αλλά και αυτή η λότζα ερειπώθηκε και το 1541 έγινε η τρίτη λότζα σε μέρος του χώρου της σημερινής και ίσως με σχέδιο του Michel Sammicheli, που σχεδίαζε τότε τα τείχη.
Η λότζα αυτή εξυπηρέτησε το σκοπό της μέχρι το 1652-1628, οπότε ο Χάντακας είδε την ανοικοδόμηση της τέταρτης και τελευταίας, ίσως και του "λαμπρότερου μνημείου της Βενετικής Κρήτης".
Ο Φραγκίσκος Μοροζίνι όμως δεν πρόφτασε να ολοκληρώσει το έργο του και έμεινε ατελείωτο το δρύφακτο, η κορωνίδα του οικοδομήματος.
Η λότζα του Μοροζίνι, είχε σχήμα ορθογώνιο, μήκος 28μ. και πλάτος 11μ. θεμελιωμένη σε 12 βαθειά φρέατα, που συνδέονταν με υπόγεια τόξα, ανταποκρινόμενα στα τόξα του ισογείου. Αντιπροσωπευονταν και οι δύο Ελληνικοί ρυθμοί. Στο ισόγειο ο δωρικός και στον όροφο ο ιωνικός. Η δυτική πλευρά είχε εφτά τόξα.
Το μεσαίο στο ισόγειο ήταν η είσοδος. Τα άλλα ήταν ανοιχτά με χαμηλο θωράκιο. Οι κολώνες του ισογείου δωρικού ρυθμού και του ορόφου ιωνικού με ραβδώσεις. Στις γωνιές τετράγωνες παραστάδες. Στο επάνω μέρος του ισογείου υπήρχε διάζωμα με 82 τρίγλυφες μετώπες, που εικόνιζαν το λέοντα του Αγίου Μάρκου, τρόπαια, πανοπλίες κ.λ.π.
Κατά την περίοδο της Τουρκοκρατίας στη Λότζα εγκαταστάθηκε η ανώτερη Οικονομική Υπηρεσία της Κρήτης. Στο ίδιο οίκημα εγκαταστάθηκε και ο Γραμματικός της πόρτας όπως έλεγαν τον Χριστιανό υπάλληλο που διεκπεραίωνε τις, κυρίως οικονομικές, υποθέσεις των Χριστιανών προς τις τουρκικές αρχές.
lotzia3.jpg (6923 bytes)

Η ΛΟΤΖΑ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΑΠΕΛΕΥΘΕΡΩΣΗ
Πρώτο μέλημα της Κρητικής Πολιτείας ήταν η δημοσίευση του αρχαιολογικού νόμου και η στέγαση στο ιστορικό αυτό οίκημα του αρχαιολογικού θησαυρού που είχε συγκεντρώσει ο Φιλεκπαιδευτικός Σύλλογος Ηρακλείου. Ο τότε μηχανικός του Δήμου Σαλίβερος έκανε το σχέδιο μετατροπής της οικοδομής το 1900 και άρχισαν οι εργασίες. Το κτίριο όμως δεν είχε την απαιτούμενη αντοχή και εγκατέλειψαν την προσπάθεια. Το 1701 ο Ιωσήφ Γκερόλα συγκέντρωσε όλα τα στοιχεία και τα έστειλε στον αρχιτέκτονα Berchet ο οποίος εξεπόνησε το σχέδιο για την αναστήλωση της Λότζας. Στο μεταξύ όμως το μνημείο ήταν επικίνδυνα ετοιμόρροπο και απεφάσισαν την κατεδάφιση του ορόφου. Το 1905 το οίκημα παραχωρήθηκε στο Δήμο για να οικοδομήσει το Δημαρχείο. 9 χρόνια μετά έρχεται στο Ηράκλειο ο Γκερόλα μαζί με τον Έφορο των Εθνικών Μνημείων της Βενετίας Μax Onqaro. Στις 21/1/1915 ετέθη ο θεμέλιος λίθος σε βάθος 8-9μ. απο τον ίδιο τον Γενικό Δ/ντή Ρούφο. Στην τελετή προσκλήθηκε και ο τότε Δήμαρχος Στυλ. Γεωργίου. Το έργο έφτασε στην περιοχή της αποθήκης σε ύψος λίγα μέτρα πάνω απο το κατάστρωμα του δρόμου και διακόπηκε τον Οκτώβριο του 1915 εξαιτίας των δραματικών πολεμικών γεγονότων της εποχής εκείνης. Τέλος, προκηρύχθηκε διαγωνισμός για την αποπεράτωση του Δημαρχείου.
Τελευταίος μειοδότης ήταν ο Ανδρέας Μαυράκης. Στις 15 Ιουνίου 1932 υπογράφηκε το σχετικό συμβόλαιο με το Δήμαρχο Ανδρέα Παπαδόπουλο.

Τους πρώτους μήνες του 1935 εγκαταστάθηκαν στο νέο δημαρχείο οι δημοτικές υπηρεσίες. Αλλά η αναστήλωση της Λότζας δεν έγινε. Ο Δήμαρχος Μηνάς Γεωργιάδης θέλησε να συνεχίσει το έργο με τα σχέδια του Ονγκαρο. Ο εργολάβος Ιωάν. Παπαδογιάννης εγκαταστάθηκε την 22/10/1937.
Τα νέα πολεμικά γεγονότα και η κατοχή διέκοψαν και πάλι το έργο. Τα γλυπτά του διαζώματος, παλαιά και νέα αντίγραφα που έγιναν από Ιταλούς τεχνήτες που έφερε ο Όνγκαρο, καλλιτεχνικά μέλη του κτιρίου κ.λ.π. φυλάχτηκαν να χρησιμοποιηθούν στην οικοδόμηση της λότζας. Αλλά στην Κατοχή τα πήραν διάφοροι και ελάχιστα διασώθηκαν στο Ιστορικό Μουσείο, ως δείγμα.
Η ανοικοδόμηση του μνημείου, ύστερα απο μισό αιώνα, έγινε μετά το τέλος του πολεμου.
Το 1961 με την απόφαση του Υπουργού Προεδρίας ανετέθη η αρχιτεκτονική μελέτη για τη συνέχιση του έργου στους αρχιτέκτονες Ι.Τζομπανάκη και Ερωφίλη Μαθιουδάκη. Η μελέτη έγινε, εγκρίθηκε απο την Αρχαιολογική Υπηρεσία και το έργο εκτελέστηκε απο τον εργολάβο Γεωργ.Κασσιμάτη, με την εποπτεία των Εφόρων Αρχαιοτήτων Νικ. Πλάτωνος και Στυλ. Αλεξίου.
Το δεύτερο τμήμα της αρχιτεκτονικής μελέτης, για την ολοκλήρωση του έργου ανέθεσε ο Δήμος με απόφασή του, επί δημαρχίας Ανδρ. Καλοκαιρινού, στην Ερωφίλη Μαθιουδάκη.
Τέλος, στην ίδια αρχιτέκτονα ανέθεσε ο Ελληνικός Οργανισμός Τουρισμού με την απόφασή του, τη μελέτη επίπλωσης και διακόσμησης η οποία εγκρίθηκε απο τη Γενική Διεύθυνση Αρχαιοτήτων και Αναστηλώσεων.

1on.gif (2742 bytes)